DEHB değerlendirmesinde sonucu belirleyen şey, çoğu ailenin sandığından farklıdır: tek bir testin çıktısı değil, farklı ortamlardan gelen bilginin bütünüdür. Nedeni tablonun doğasındadır — DEHB, tek bir odada, tek bir saatte gözlemlenerek anlaşılabilecek bir tablo değildir: belirtilerin birden fazla ortamda (ev, okul, sosyal alan) ve zaman içinde sürüyor olması aranır. Bu yüzden değerlendirmeye elleri boş giden aile, çoğu zaman ikinci randevuya çağrılır ve süreç uzar; oysa hazırlıklı giden aile, tek oturumda çok daha net bir tabloya ulaşır. Bu sayfa o hazırlığın rehberidir: hangi bilgiler toplanır, nasıl kaydedilir, okuldan ne istenir ve süreç bundan sonra nasıl işler? Sınırı baştan çizelim: DEHB'de tanı ve tıbbi tedaviye ilişkin tüm kararlar — ilaç dâhil — yalnızca hekimindir; bizim alanımız eğitsel değerlendirme ve destektir ve hekim sürecinin yanında yürür. Erişim notu: Selvi Özel Eğitim'in Ankara'nın farklı noktalarında şubeleri bulunur; Mamak'tan ulaşan aileler adreslerine göre en uygun şubeye yönlendirilir, adres bazlı servis imkânı sunulur ve ilk görüşme ücretsizdir.

Uygun tablolarda destek dersleri, Mamak RAM destek eğitim raporu kapsamında devlet tarafından karşılanır — aileden ücret alınmaz ve hak, gelir düzeyinden bağımsızdır.

Neden Tek Oturum Yetmez?

Hazırlığın neden bu kadar belirleyici olduğunu anlamak için tablonun doğasına bakmak gerekir. DEHB değerlendirmesinde aranan ölçütler yalnızca belirtinin varlığı değildir; süreklilik — belirtilerin belirli bir süredir devam ediyor olması; yaygınlık — birden fazla ortamda görülmesi; ve işlev kaybı — okulda, evde ya da sosyal ilişkilerde somut bir zorlanma üretmesi. Bu üç ölçütün hiçbiri, muayene odasında ya da değerlendirme masasında tek bir oturumda gözlemlenemez: çocuk yeni ortamda, birebir ilgi altında ve kısa süreliğine olağanüstü uyumlu olabilir — hatta bu, sık görülen bir tablodur ve aileleri şaşırtır. Tersi de mümkündür: tanımadığı bir yetişkinin karşısında gergin olan çocuk, olduğundan dağınık görünebilir. Bu yüzden değerlendirme, tek bir gözlemin değil, bilgi kaynaklarının bütününün işidir — ve o kaynakların ikisi yalnızca sizde bulunur: ev gözlemi ve okul geri bildirimi. Getirdiğiniz bilgi ne kadar somutsa, tablo o kadar net çıkar ve süreç o kadar kısalır.

Evden Toplanacak Bilgi: İki Haftalık Gözlem Defteri

En değerli hazırlık, iki haftalık kısa bir gözlem kaydıdır — günde birkaç satır yeterlidir ve şunları içerir. Sabah rutini: uyanma, giyinme, kahvaltı ve çıkış hazırlığı kaç uyarıyla tamamlanıyor? Yönerge takibi: tek adımlı ve çok adımlı yönergelerde ne oluyor — duyuyor ama unutuyor mu, hiç başlamıyor mu, yarıda mı bırakıyor? Ödev süreci: masaya oturma süresi, oturduktan sonra ilk kesintiye kadar geçen dakika, toplam süre ve kaç kez ayağa kalktığı — bu üç rakam, değerlendirmenin en somut girdilerindendir. Uyku düzeni: uykuya dalma süresi, gece uyanmaları, sabah uyanma güçlüğü. Ekran karşısındaki hâli: burada dikkatinin uzun süre kilitlenmesi çelişki değil, tablonun bilinen parçasıdır — kayda geçirin. Sosyal alan: sıra bekleme, oyun kurallarına uyum, arkadaş ilişkilerinde çatışma sıklığı. Ve duygu tarafı: öfke patlamaları, çabuk vazgeçme, ben yapamıyorum cümleleri. Bu defter, muayene odasında hatırlanamayan ayrıntıları taşır ve hem bizim değerlendirmemizi hem hekim muayenesini belirgin biçimde kolaylaştırır.

Okuldan İstenecekler ve Kayıt Belgeleri

İkinci kaynak okuldur ve buradan alınacak bilgi, tablonun ortam ölçütünü karşılar. Öğretmenden yazılı gözlem isteyin — birkaç satır yeterlidir ve şu sorulara cevap versin: sınıfta hangi durumlarda dikkati dağılıyor, yönergeleri takip edebiliyor mu, sırasını bekleyebiliyor mu, işini tamamlıyor mu, akran ilişkileri nasıl ve bu tablo ne zamandır sürüyor? Öğretmenler bu ricayı çoğunlukla memnuniyetle karşılar — çünkü ciddiye alındığını gösterir. Rehberlik servisi varsa görüşün: okulun daha önce yaptığı gözlem ya da uyguladığı formlar dosyanıza eklenir. Belge tarafında ise şunları toplayın: son iki döneme ait karneler, defterler ve yazılı kâğıtları — dikkat tablosunun izleri çoğu zaman yarım kalmış sayfalarda, atlanan sorularda ve dağınık defterlerde görünür; ve varsa önceki değerlendirme raporları, işitme-görme kontrolleri. Görme ve işitme kontrolü küçük ama kritik bir adımdır: tahtayı göremeyen ya da duyduğunu tam ayırt edemeyen çocuk, sınıfta dikkatsiz görünür. Tüm bu dosya, tek bir klasörde toplandığında hem bizim değerlendirmemiz hem hekim randevusu tek turda verimli geçer.

Süreç: Değerlendirmeden Eğitsel Desteğe

Hazırlık tamamlandığında akış şöyledir. Eğitsel değerlendirme: dikkatin farklı boyutları (sürdürme, seçici odaklanma, geçişler, tepki kontrolü), akademik beceri analizi (okuma, yazma, matematik mekanizmaları) ve gerekli görülürse Moxo gibi bilgisayar temelli dikkat testi — sertifikalı uygulayıcılarla; testin tanı koymadığını, hekimin değerlendirmesine nesnel veri sunduğunu hatırlatalım. Bu aşamada sık karşılaşılan bir ayrım netleşir: okuma mekanizması zayıf çocuk, metin karşısında dikkatini toparlayamaz ve dikkatsiz görünür — asıl adres öğrenme güçlüğü olabilir ya da iki tablo birlikte bulunabilir; sonuçlar tek raporda birleşir. Hekim koordinasyonu: klinik tablo şüphesi varsa yönlendirme yapılır ve dosyanız muayeneye hazır teslim edilir; tanı ve tıbbi kararlar hekimindir. Eğitsel destek: gerekiyorsa program kurulur — dikkat ve odaklanma stratejileri, organizasyon becerileri (çanta-defter düzeni, ödev takibi, görev bölme, kontrol listeleri), akademik telafi ve öz düzenleme çalışmaları; yazılı BEP, sabit eğitimci ve grafikli dönem raporlarıyla. Okul köprüsü onayınızla kurulur: yönergelerin kısa verilmesi, ara kontrol, oturma düzeni, sınavda süre ve ortam uyarlamaları önerilir. Pratik: seanslar okul çıkışına ve cumartesiye planlanır, adres bazlı servis imkânı sunulur ve rapor kapsamındaki dersler devlet desteklidir.

Kapanış: DEHB sürecinde ailelerin en çok yorulduğu şey belirsizliktir — ve belirsizliğin en hızlı çözülme yolu, doğru bilgiyle gelmektir. İki haftalık gözlem defteri, birkaç satırlık öğretmen notu ve bir klasör belge: bu üçü, aylarca sürebilecek bir arayışı tek turda netleştirebilir. Hazırlığınızı yapın, randevunuzu alın; gerisini birlikte yürütelim. Bir de şu rahatlatıcı bilgiyi ekleyelim: hazırlığınız eksik olsa da değerlendirme yapılır ve süreç başlar — defteriniz yoksa gözlemlerinizi konuşarak da aktarabilirsiniz; getirdikleriniz süreci hızlandırır, getirmedikleriniz onu durdurmaz. Sizi bekliyoruz; ilk görüşme ücretsiz ve kapımız her gün açık.

Sık Sorulan Sorular

Gözlem defteri tutmak şart mı?

Şart değil ama süreci belirgin kısaltır ve netleştirir; iki hafta boyunca günde birkaç satır yeterlidir. Getirmezseniz de değerlendirme yapılır.

Öğretmen yazılı gözlem vermek istemezse?

Sözlü aktarımınızı da kayda alırız; rehberlik servisi üzerinden yazılı bilgi istemek genellikle daha kolay olur ve öğretmenler bu ricayı olumlu karşılar.

Ekranda saatlerce oturuyor; DEHB olabilir mi?

Olabilir; ilgi çekici ve anlık geri bildirimli etkinliklerde dikkatin kilitlenmesi tablonun bilinen parçasıdır ve çelişki değildir.

Değerlendirmeye çocuk gelmeli mi?

Evet; ölçümler çocukla yapılır. İlk görüşmeye yalnız gelmek isteyen aileler için de düzen esnektir.

İlaç konusunda görüş verir misiniz?

Vermeyiz; ilaç dâhil tüm tıbbi kararlar hekiminizindir. Biz eğitsel ayakta çalışır ve hekim sürecinin yanında yürürüz.

Hazırlıklı gelin, süreç kısalsın.