Mamak'ta Oyun Terapisi Kimler İçin Uygundur?

2026-08-10
Yazar : Büşra Sert

Oyun terapisi hakkında en sık sorulan soru kimler için uygundur şeklindedir ve cevap genellikle tablolar üzerinden verilir: korkular, kaygı, öfke, kardeş kıskançlığı, uyum güçlükleri. Bu liste doğrudur — ama eksik bir yanı vardır: oyun terapisinin nasıl işlediği ve neyi hedeflediği, çocuğun yaşına göre belirgin biçimde değişir; ve aileler için asıl işe yarayan bilgi çoğu zaman bu farktır. Üç yaşındaki bir çocukla dokuz yaşındaki bir çocuk aynı odada, aynı yöntemle çalışılmaz; ergenle ise oyun kavramının kendisi yeniden tanımlanır. Bu sayfa, oyun terapisini yaş yaş anlatır: hangi dönemde hangi tablolar öne çıkar, seansta ne olur, ailenin rolü nasıl değişir? Erişim notu: oyun terapisi birimimiz, oyun terapisi eğitimini tamamlamış uzman psikologlarımızca çalışır; Selvi Özel Eğitim'in Ankara'nın farklı noktalarında şubeleri bulunur, Mamak'tan ulaşan aileler adreslerine göre en uygun şubeye yönlendirilir ve adres bazlı servis imkânı sunulur. Süreç her zaman ücretsiz bir ebeveyn görüşmesiyle başlar.

Genel ilke her yaşta aynıdır: çocuk, kelimeyle taşıyamadığını oyunla anlatır — ve oyun, hem ifade hem işleme alanıdır. Değişen şey, o alanın nasıl kurulduğudur.

Yaştan Önce: Ne Zaman Başvurulur?

Yaş rehberine geçmeden ortak ölçütü koyalım — çünkü her zorlanma terapi gerektirmez. Başvuru işaretleri üç boyutta aranır. Süre: davranış ya da duygu durumu birkaç haftayı aşarak sürüyor, hafiflemek yerine sabitleniyor ya da artıyorsa. Yaygınlık: yalnızca evde değil, okulda ve sosyal ortamlarda da görülüyorsa — tek ortama sınırlı tablolar çoğu zaman o ortamın düzenlenmesiyle çözülür. İşlev: çocuğun günlük hayatını fiilen etkiliyorsa — okula gitmek istememe, arkadaşlardan çekilme, uyku ve iştah düzeninin bozulması, öğrenmede belirgin düşüş. Bir dördüncü ölçüt de ailededir: ev, bu tabloya göre şekillenmeye başladıysa — istekler reddedilemiyorsa, plan çocuğun tepkisine göre yapılıyorsa, ebeveyn tükendiyse. Bu ölçütler karşılanmıyorsa çoğu zaman birkaç ev düzenlemesi yeterlidir ve bunu ücretsiz ebeveyn görüşmesinde açıkça söyleriz: gereksiz süreç başlatmamak ilkemizdir.

3-6 Yaş: Oyunun En Saf Hâli

Bu dönemde çocuğun duygularını sözle anlatma kapasitesi sınırlıdır ve iç dünyası neredeyse tamamen oyun üzerinden dışa vurulur — bu yüzden oyun terapisinin en doğal çalıştığı yaş aralığıdır. Bu yaşta öne çıkan başvuru nedenleri: yoğun ayrılık kaygısı (kreşe uyum, anneden ayrılamama), gece korkuları ve kâbuslar, kardeş gelişine tepkiler, gerileme davranışları (alt ıslatma, bebeksi konuşma), öfke nöbetleri, aile içindeki değişimlere uyum ve tuvalet-uyku-yemek gibi rutinlerdeki çatışmalar. Seansta ne olur: oda, çocuğun seçebileceği malzemelerle kuruludur — kum tepsisi, bebek evi, kuklalar, boya; terapist yönlendirmez, eşlik eder ve çocuğun kurduğu sahnelerde duyguyu tanır, adlandırır, kabul eder. Bu yaşta aile ayağı özellikle ağırdır: ebeveyn görüşmeleri, evdeki rutinlerin ve tepkilerin düzenlenmesine ayrılır — çünkü küçük çocuğun dünyası büyük ölçüde evin düzenidir ve birkaç akıllı ayar, tablonun önemli kısmını çözebilir. Süre beklentisi de bu yaşta genellikle daha kısadır: küçük çocuklar, güvenli bir alan bulduklarında hızlı açılır.

7-11 Yaş: Oyun ve Sözün Birlikte Yürüdüğü Dönem

Okul çağında çocuk artık konuşabilir — ama zor duyguları konuşmak yine de kolay değildir; bu dönemde oyun, sözün yanında bir güvenlik alanı olarak çalışır. Öne çıkan başvuru nedenleri değişir: okulla ilgili kaygılar (sınav kaygısı, sunum ve sesli okuma korkusu), akran ilişkileri ve dışlanma, arkadaş edinememe, özgüven aşınması ve ben yapamıyorum kalıbı, kurallara direnç ve öfke yönetimi, kayıp ve aile içi değişimlerin işlenmesi, ayrıca öğrenme güçlüğü ya da dikkat tablosuna eşlik eden duygusal yükler. Seansta oyunun biçimi de değişir: kurallı oyunlar, hikâye kurma, çizim ve maket çalışmaları, rol oyunları öne çıkar — kurallı oyun, bu yaşta özellikle değerlidir çünkü kaybetmeye dayanma, sıra bekleme ve öfkeyi düzenleme gibi beceriler oyunun içinde güvenle çalışılır. Aile ayağı burada okul köprüsüyle genişler: onayınızla öğretmene, çocuğu sıkıştırmayan katılım fırsatları önerilebilir. Bir de ayrım notu: bu yaşta gelen tabloların bir bölümünde asıl kaynak akademik zorlanmadır — okuma mekanizması zayıf çocuğun kaygısı, kaygı çalışmasıyla tam çözülmez; değerlendirmemiz bu katmanı ayrıştırır ve gerekirse ilgili birimlerimizle tek planda çalışılır.

Ergenlik: Oyun Adı Değişir, İşlev Kalır

Ergenle çalışırken oyuncak ve kum tepsisi geride kalır — ama ifade ve işleme ihtiyacı sürer; bu dönemde yaratıcı ve ifade temelli yöntemler kullanılır: konuşma temelli görüşmeler, yazma çalışmaları, çizim, müzik ve oyun-benzeri yapılandırılmış etkinlikler. Öne çıkan başvuru nedenleri: sosyal kaygı ve akran baskısı, kimlik ve özgüven meseleleri, ailedeyle çatışmalar, motivasyon kaybı ve okuldan kopma, kayıp ve ayrılıklara uyum, öfke ve dürtü kontrolü. Ergenle çalışmanın iki kuralı vardır ve ikisi de ailenin bilmesi gereken kurallardır: birincisi, gönüllülük — zorla getirilen ergenle süreç kurulamaz; bu yüzden ilk görüşmeye önce ailenin gelmesi ve yaklaşımın birlikte planlanması sık uyguladığımız yoldur. İkincisi, mahremiyet — ergenin anlattıkları güvenlik gerektiren durumlar dışında paylaşılmaz; aileye genel çerçeve aktarılır, ayrıntı aktarılmaz: bu sınır olmadan ergen konuşmaz. Ayrıca bu yaşta tıbbi değerlendirme gerektiren tablolar (yeme düzeni, uyku, duygu durumu ile ilgili ciddi belirtiler) görülürse hekim yönlendirmesi yapılır — bu ayrımı ilk görüşmede birlikte yaparız. Pratik: seanslar okul çıkışına ve cumartesiye planlanır, adres bazlı servis imkânı sunulur, ebeveyn görüşmeleri gerektiğinde çevrim içine alınır ve ücretler ilk görüşmede yazılı paylaşılır; tablo destek gerektirmiyorsa bunu açıkça söyleriz — gereksiz süreç başlatmamak ilkemizdir.

Kapanış: oyun terapisi, çocuğun kendi dilinde konuşulan bir destek biçimidir — ve o dil, yaşla birlikte değişir ama hiç kaybolmaz: üç yaşında kum tepsisinde kurulan sahne, on beş yaşında bir defter sayfasında ya da bir konuşmada karşılığını bulur. Çocuğunuzun bugünkü diline uygun olanı birlikte belirleyelim. Emin olamadığınız durumlarda ve yalnızca fikir almak için de gelin: ebeveyn görüşmesi, terapi kararı vermek zorunda olduğunuz bir masa değildir — çoğu aile buradan birkaç ev önerisiyle ve rahatlamış bir zihinle ayrılır. İlk ebeveyn görüşmesi ücretsiz ve kapımız her gün açık.